Có nên dùng ống xốp PE cho đường ống ngoài trời hay không?
Ống xốp PE hiện là vật liệu bảo ôn phổ biến nhất trong thi công ống đồng điều hòa và hệ thống HVAC nhờ đặc tính nhẹ, đàn hồi, dẫn nhiệt thấp và chi phí rất hợp lý. Dù vậy, vẫn có rất nhiều người dùng băn khoăn rằng liệu ống xốp PE khi để ngoài nắng mưa có nhanh bị mục hay lão hóa hay không. Đây là câu hỏi quan trọng bởi phần lớn đường ống trong các công trình dân dụng và thương mại đều phải đi ngoài trời hoặc chịu tác động trực tiếp của môi trường.
Một số loại ống xốp kém chất lượng có thể xuống cấp chỉ sau vài tháng, khiến thất thoát lạnh, tăng hao phí điện và phát sinh chi phí sửa chữa. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ bản chất của ống xốp PE, lý do tại sao vật liệu có thể lão hóa và cách lựa chọn ống PE foam phù hợp để thi công ngoài trời hiệu quả.
Ống xốp PE được làm từ gì và vì sao lại có khả năng cách nhiệt tốt?
Ống xốp PE hay còn gọi là ống PE foam hoặc xốp PE ống được sản xuất từ polyethylene – một loại nhựa có cấu trúc ô kín dạng bọt khí. Nhờ cấu trúc đặc biệt này mà ống có khả năng giữ nhiệt rất tốt, hạn chế truyền nhiệt từ môi trường vào ống đồng, giúp giảm thất thoát lạnh và ngăn tình trạng ngưng tụ nước chảy thành giọt. Khả năng đàn hồi của ống cũng giúp bảo vệ đường ống trước rung động và va đập cơ học.
Chính vì ưu điểm cách nhiệt, cách ẩm và trọng lượng nhẹ, ống xốp PE được sử dụng rộng rãi trong các hệ thống điều hòa, ống nước lạnh, ống kỹ thuật và nhiều hạng mục bảo ôn HVAC khác. Tuy nhiên, do bản chất polyethylene không chống UV nên mức độ bền của vật liệu sẽ phụ thuộc phần lớn vào việc ống được bảo vệ như thế nào khi đặt ngoài trời.
Ống xốp PE để ngoài nắng mưa có bị mục, rách hay lão hóa không?
Câu trả lời phụ thuộc vào loại ống xốp PE mà bạn đang sử dụng. Trên thị trường hiện có hai nhóm chính, trong đó ống xốp PE trơn – loại không có lớp bọc màng – thường bị ánh nắng tác động rất mạnh. Khi tiếp xúc trực tiếp với UV, vật liệu nhanh chóng bị giòn, bạc màu, nứt bề mặt và có thể mục vụn chỉ sau vài tháng. Vì vậy loại ống trơn này không phù hợp để lắp ngoài trời nếu không có một lớp bảo vệ bổ sung.
Trong khi đó, nhóm ống xốp PE được bọc bằng màng bạc hoặc OPP lại có độ bền tốt hơn nhiều. Lớp màng giúp phản xạ nhiệt, giảm hấp thụ UV và tăng độ bền cơ học cho bề mặt. Thời gian sử dụng ngoài trời của loại ống xốp này có thể đạt từ hai đến ba năm, thậm chí lâu hơn nếu chất lượng lớp màng tốt và khu vực thi công không quá khắc nghiệt. Như vậy, việc ống PE foam có bị mục nhanh hay không sẽ phụ thuộc rất nhiều vào cấu tạo của sản phẩm và điều kiện sử dụng.
Vì sao ống xốp PE bị lão hóa nhanh khi đặt ngoài trời?
Nguyên nhân chính khiến ống xốp PE xuống cấp nằm ở tác động của tia UV. Ánh nắng mặt trời có khả năng phá vỡ các liên kết polymer trong vật liệu polyethylene, khiến ống nhanh chóng trở nên giòn, dễ rách và mất đi độ đàn hồi tự nhiên. Ngoài ra, nước mưa và độ ẩm cao cũng góp phần làm suy yếu vật liệu.
Bên cạnh đó, sự thay đổi nhiệt độ liên tục giữa ngày và đêm khiến vật liệu giãn nở và co lại liên tục. Sự thay đổi đột ngột này khiến ống dễ xuất hiện các vết nứt nhỏ, từ đó đẩy nhanh tốc độ lão hóa. Khi các tác động này kết hợp với nhau, ống xốp PE trơn có thể bị xuống cấp rất nhanh, đặc biệt trong môi trường thời tiết khắc nghiệt như mùa hè miền Bắc.
Ống xốp PE dùng ngoài trời bao lâu thì cần thay thế?
Thời gian sử dụng của ống xốp PE ngoài trời phụ thuộc trực tiếp vào chất lượng vật liệu và loại lớp bảo vệ. Thông thường, ống xốp PE trơn chỉ bền từ ba đến sáu tháng khi phơi nắng trực tiếp. Ngược lại, loại ống bọc màng bạc OPP có thể duy trì từ một đến ba năm nếu được bọc kỹ và thi công đúng cách. Một số loại ống PE foam chống UV chuyên dụng còn có thể sử dụng ổn định trong ba đến năm năm tùy điều kiện.
Nếu yêu cầu độ bền cao hơn, các đơn vị thi công thường ưu tiên sử dụng ống bảo ôn cao su lưu hóa vì khả năng chống UV tốt, độ bền cơ học cao và tuổi thọ có thể kéo dài từ năm đến mười năm ngoài trời.
Cách giúp ống xốp PE bền hơn khi sử dụng ngoài trời
Dù bạn chọn loại ống xốp nào, việc thi công đúng cách sẽ giúp tăng đáng kể tuổi thọ của ống. Một trong những biện pháp quan trọng là bọc thêm lớp băng keo bạc hoặc băng PVC bên ngoài. Lớp băng này vừa giúp chống thấm nước, vừa hạn chế tia UV chiếu trực tiếp vào bề mặt ống. Với những đường ống đi trên mái tôn hoặc khu vực nắng gắt, bạn nên tránh để ống tiếp xúc trực tiếp với bề mặt nóng vì nhiệt độ cao có thể khiến vật liệu giãn nở mạnh và nhanh xuống cấp.
Ngoài ra, việc sử dụng gen bảo ôn hoặc ống nhựa bảo vệ cũng giúp ống xốp PE duy trì độ bền tốt hơn. Nếu bạn muốn tối ưu hiệu quả lâu dài, hãy ưu tiên loại ống có màng OPP dày, foam đặc và được dán bằng keo chuyên dụng để giảm tối đa tình trạng bong tróc.
Khi nào nên thay thế ống xốp PE bằng ống bảo ôn cao su lưu hóa?
Trong những trường hợp đường ống phải đi ngoài trời hoàn toàn, đặc biệt là đường ống của hệ điều hòa công suất lớn hoặc yêu cầu độ bền lâu dài, việc sử dụng ống xốp PE sẽ không tối ưu. Khi đó, ống bảo ôn cao su lưu hóa là giải pháp phù hợp hơn.
Nhưng nếu đường ống phải phơi nắng mưa liên tục, bạn nên hạn chế dùng loại trơn để tránh lão hóa nhanh. Ống PE foam bọc bạc chất lượng cao có thể được sử dụng nhưng vẫn cần bọc thêm lớp bảo vệ. Trong khi đó, nếu công trình yêu cầu độ bền lâu dài và khả năng chống UV mạnh, ống bảo ôn cao su lưu hóa sẽ là lựa chọn tối ưu hơn.